ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΙΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ΚΑΤΑ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ ΧΑΡΤΩΝ

Ι.        Τὸ Σύνταγμα τοῦ 1975 στὸ ἄρθρο 24 §1 προέβλεπε ὅτι «1. Ἡ προστασία τοῦ φυσικοῦ περιβάλλοντος ἀποτελεῖ ὑποχρέωση τοῦ Κράτους. Τὸ Κράτος ὑποχρεοῦται νὰ λαμβάνει ἰδιαίτερα προληπτικά ἢ κατασταλτικά μέτρα πρὸς διαφύλαξιν αὐτοῦ. Νόμος καθορίζει τὰ ἀφορῶντα εἰς τὴν προστασίαν τῶν δασῶν καὶ τῶν δασικῶν ἐν γένει ἐκτάσεων …»

ΙΙ.      Σὲ ἐκτέλεση τῆς συνταγματικῆς αὐτῆς διάταξης ἐκδόθηκε ὁ ν. 998/1979 ὁ ὁποίος στὸ ἄρθρο 3 ἔδωσε ἕνα ἀσαφὴ καὶ χρήζοντα ἀξιολογικές κρίσεις γιὰ τὴν ἐφαρμογή του, ὁρισμό, ἐξαιτίας τοῦ ὁποίου προέκυψε σύγκρουση μεταξύ ΑΠ καὶ ΣτΕ. Τὸ Ἀνώτατο Εἰδικό Δικαστήριο (ΑΕΔ) ἐπιλύοντας τὴν διαφωνία αὐτή δέχθηκε ὁμόφωνα μὲ τὴν 27/1999 ἀπόφασή του ὅτι: «….το Σύνταγμα, προστατεύοντας δια του άρθρου 24 το δάσος και τις δασικές εκτάσεις, παραπέμπει στην επιστημονική έννοια των εδαφικών τούτων οικοσυστημάτων προς την οποία υποχρεούται να συμμορφωθεί και ο νομοθέτης, κατά την ειδικότερη οργάνωση της συνταγματικής προστασίας…..»

ΙΙΙ.     Στὴν συνταγματική ἀναθεώρηση τοῦ 2001 ἡ Διοικητική Ὁλομέλεια τοῦ ΣτΕ ἔσπευσε (αὐτοβούλως  καὶ πάντως κατὰ τρόπο προφανῶς ἀντίθετο πρὸς τὶς ρητές προβλέψεις τοῦ ἴδιου τοῦ Συντάγματος γιὰ τὴν ἀναθεωρητική διαδικασία) καὶ διετύπωσε τὴν 31-1-2001 γνώμη ὅτι δὲν χρειάζεται νὰ τροποποιηθεῖ τὸ ἄρθρο 24, ἐπειδή ὅπως εἶχε καὶ ὅπως εἶχε ἑρμηνευθεῖ ἀπὸ τὸ ἴδιο ἦταν ἐπαρκές γιὰ τὴν προστασία τῶν δασῶν.!!!   Μιὰ ἑβδομάδα μετά (7-2-2001) ἡ Ἀναθωρητική Βουλή, προεξάρχοντος τοῦ εἰσηγητῆ τῆς πλειοψηφίας (Ε. Βενιζέλος), τὴν θέση τοῦ ὁποίου ἐπικρότησε, πάντως, ἀσμένως, ὁ ἕτερος συνταγματολόγος (Παυλόπουλος)  (μολονότι τέθηκε προφητικά τὸ ζήτημα ἄν τὸ σύνταγμα πρέπει νὰ προβλέπει ὅτι εἶναι ὁ νόμος ἐκεῖνος ποὺ θά ὁρίσει τὶ εἶναι δάσος καὶ τὶ δασική ἔκταση καὶ ὄχι οἱ ἐπιστημονικές ἀπόψεις τῶν δασολόγων, οἱ ὁποῖες, ἄλλωστε οὔτε σταθερές οὔτε πάντες σαφεῖς εἶναι),  προχώρησε μὲ τὴν πλειοψηφία τοῦ ΠΑΣΟΚ στὴν ἀναδιατύπωση τοῦ ἄρθρου 24 §1 ὡς ἑξῆς: «Η προστασία του φυσικού και πολιτιστικού περιβάλλοντος αποτελεί υποχρέωση του κράτους και δικαίωμα του καθενός. Για τη διαφύλαξή του το κράτος έχει υποχρέωση να παίρνει ιδιαίτερα προληπτικά ή κατασταλτικά μέτρα στο πλαίσιο της αρχής της αειφορίας. Νόμος ορίζει τα σχετικά με την προστασία των δασών και των δασικών εκτάσεων. Η σύνταξη δασολογίου συνιστά υποχρέωση του Κράτους..…». Κάτωθι δὲ τοῦ ἄρθρου 24 προστέθηκε ἡ ἑξῆς ἑρμηνευτική δήλωση: «Ως δάσος ή δασικό οικοσύστημα νοείται το οργανικό σύνολο άγριων φυτών με ξυλώδη κορμό πάνω στην αναγκαία επιφάνεια του εδάφους, τα οποία, μαζί με την εκεί συνυπάρχουσα χλωρίδα και πανίδα, αποτελούν μέσω της αμοιβαίας αλληλεξάρτησης βιοκοινότητα (δασοβιοκοινότητα) και ιδιαίτερο φυσικό περιβάλλον (δασογενές). Δασική έκταση υπάρχει όταν στο παραπάνω σύνολο η αγρία ξυλώδης βλάστηση, υψηλή ή θαμνώδης, είναι αραιά». Δηλαδή, ἐπαναλήφθηκε ὁ  ὁρισμός τὸν ὁποῖο εἶχε δώσει τὸ ΑΕΔ μὲ τὴν 27/2999 ἀπόφασή του, μὲ τὴν προσθήκη μόνο τοῦ στοιχείου τῆς ἀναγκαίας ἐπιφάνειας (ὥστε νὰ μπορεῖ νὰ τεθεῖ ἕνα γεωμετρικό ὅριο, ἀπό πλευρᾶς ἐμβαδοῦ ὡς πρὸς τὸ ποία ἔκταση μπορεῖ νὰ χαρακτηρισθεῖ δάσος ἢ δασική ἔκταση).

IV.     Ἐπακολούθησε ὁ ν. 3208/2003 (Ὑπουργός Γεωργίας Δρῦς)  ὁ ὁποῖος ἀντιφάσκωντας πρὸς τὴν ἀναθεωρητική τοῦ συντάγματος ἐπιλογή τῆς ἴδιας Κυβερνήσεως, κατὰ τροποποίηση τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ ν. 998/1979 συμπεριέλαβε στὸ ὁρισμό τοῦ δάσους καὶ δασικῆς ἔκτασης ὡς ἀναγκαῖα στοιχεῖα ἀντικειμενικές μετρήσιμες προϋποθέσεις ἤτοι (i) νὰ φύονται δασοπονικά εἴδη ii) Τὸ ἐμβαδόν ποὺ καλύπτουν ἐν ὅλῳ ἢ  σποραδικά τὰ ὡς ἄνω δασικά εἴδη νὰ εἶναι τουλάχιστον 0,3 ἑκτάρια (δηλαδή 3 στρέμματα), μὲ ἀποστρογγυλωμένη γεωμετρική μορφή ἢ σὲ λωρίδα πλάτους τουλάχιστον τριάντα (30) μέτρων καὶ iii) ἡ συγκόμωση (κάθετη προβολή τῆς κώμης) νὰ καλύπτει τουλάχιστον τὸ 25% τῆς έδαφικῆς ἔκτασης καὶ περαιτέρω ὅρισε «α) Εάν στην ως άνω βιοκοινότητα τα δασικά είδη έχουν ευδιάκριτη κατακόρυφη δομή (ορόφους) και οι κόμες τους καλύπτουν ποσοστό μεγαλύτερο του τριάντα τοις εκατό του εδάφους (συγκόμωση μεγαλύτερη του 0,30%), η εν λόγω έκταση χαρακτηρίζεται, δάσος, με την προϋπόθεση ότι η συγκόμωση του ανορόφου υπερβαίνει τα δεκαπέντε εκατοστά 0,15) και σε περίπτωση έλλειψης υπορόφου η συγκόμωση του ανορόφου υπερβαίνει τα είκοσι πέντε εκατοστά (0,25). β) Εάν στην ως άνω βιοκοινότητα η ξυλώδης βλάστηση αποτελείται από δασοπονικά είδη αείφυλλων ή φυλλοβόλων πλατύφυλλων που εμφανίζονται σε θαμνώδη μορφή, η  εν λόγω έκταση χαρακτηρίζεται δασική έκταση, εφόσον οι κόμες των ειδών αυτών καλύπτουν ποσοστό μεγαλύτερο του είκοσι πέντε τοις εκατό του εδάφους (συγκόμωση μεγαλύτερη του 0,25). γ…».

V.       Τὸ ΣτΕ μὲ τὴν Ὁλομ. 32/2013 ἀπόφαση του ἔκρινε ὅτι ὡς ἄνω ὁρισμός τοῦ δάσους καὶ δασικῆς ἔκτασης τοῦ ν. 3208/2003 εἶναι ἀντισυνταγματικός ἐνῷ ἤδη μὲ τὸν ν. 3888/2010 (Ὑπουργός Περιβάλλοντος Μπιρμπίλη) αὐτός εἶχε ἤδη καταργηθεῖ καὶ θεσπίστηκε ὁρισμός ταυτόσημος (ἀντιγραφή) μὲ αὐτόν τῆς ἑρμηνευτικῆς δήλωσης τοῦ ἄρθρου 24.

VI.     Μὲ βάση τὰ παραπάνω ὅσοι, ἰδίως νομικοί, παραπονοῦνται καὶ ὀργίζονται μὲ τὰ ὅσα τραγελαφικά συμβαίνουν στὴν διαδικασία σύνταξης καὶ κύρωσης τῶν δασικῶν χαρτῶν χρήσιμο εἶναι νὰ σκεφθοῦν καὶ ν’ ἀπαντήσουν εἰλικρινά στὶς ἑξῆς ἐρωτήσεις. Θὰ τους βοηθήσει νὰ κατανοήσουν πολλά Καὶ ποῦ ξέρεις; Ἄν κατορθώσουμε νὰ ὑπερβοῦμε τὶς ἴδιες ἡμῶν ἀντιφάσεις μπορεῖ ἐπιτέλους ν’ ἀποφασίσουμε  ποία ἐπιτέλους Πολιτεία θέλουμε:

α) Τὸ δάσος καὶ ἡ δασική ἔκταση ἀποτελοῦν (1) κοινόχρηστα περιβαλλοντικά ἀγαθά (βαθμοί 10) ἢ (2) ἰδιοκτησία εἴτε ἰδιωτική εἴτε κρατική (βαθμοί 5).

β) Ὁ χαρακτήρας μιᾶς ἐκτάσεως ὡς δάσους ἢ δασικῆς ἐκτάσεως πρέπει νὰ κρίνεται μὲ βάση (1) τὶς ἀρχές καὶ τὰ πορίσματα τῆς ἐπιστήμης τῆς δασολογίας (βαθμοί 10) ἢ (2) τοὺς ὁρισμούς τοῦ νόμου (βαθμοί 5).

γ) Τὸ ἄρθρο 24 §1 ὅπως ἀναθεωρήθηκε τὸ 2001 ἀποτελεῖ (1) ἐπιτυχημένη ἀναθεώρηση τοῦ Συντάγματος (βαθμοί 10) ἢ (2) ὄνειδος καὶ νομικό τραγέλαφο (βαθμοί 5).

Ὅσοι συγκεντρώσουν περισσότερους ἀπὸ 15 βαθμούς, ἔχουν θέμα πρέπει νὰ τὸ ψάξουν. Ἐξηγοῦμαι:

1. Εἶναι παράλογο καὶ ἀντιφατικό νὰ παραπονεῖται κανείς ὅτι τὸ Κράτος δὲν προστατεύει τὰ δάση ἐπειδή ἄφησε τὸν γείτονά του νὰ χτίσει στὸ χέρσο ἢ μὲ φρύγανα καὶ σκόρπιους θάμνους κτῆμα ποὺ ἔχει ἀπὸ τὸ παπποῦ του καὶ τὴν ἴδια στιγμή νὰ ἐγκαλεῖ τὸ Κράτος ἐπειδή χαρακτηρίζει τὸ δικό του κτῆμα ποὺ εἶναι γεμᾶτο πουρνάρια δασική ἔκταση.
2. Δὲν μπορεῖ νὰ παριστάνει κάποιος τὸν ὀρθολογικό ὅταν ὑποστηρίζει ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ καθορίζονται στὸν νόμο ἀντικειμενικά κριτήρια ἐπειδή τὸ τὶ εἶναι δάσος τὸ καθορίζει ἡ δασική οἰκολογία καὶ τὴν ἴδια στιγμή νὰ λοιδωρεῖ τὸν δασάρχη ποῦ χαρακτηρίζει τὴν διαχωριστική νησίδα τῆς Λεωφ. Συγγροῦ ὡς δασική ἔκταση. 
3. Οὔτε μπορεῖ κανείς νὰ παριστάνει τὸν λογικό καὶ τὸν δημοκράτη ὅποιος θεωρεῖ ὅτι ἀναθεώρηση τοῦ Συντάγματος σημαίνει, τάχα, ἐνσωμάτωση στὴν ἀναθεωρητέα διάταξη ὅσων δέχθηκαν προηγουμένως τὰ δικαστήρια.

Ἐν τέλει, ὅσο ἐπιμένουμε νὰ παριστάνουμε τοὺς ὑπερασπιστές ἐκείνου ποὺ δὲν ἀντιλαμβανόμαστε ἐπειδή ἁπλῶς εἶναι τῆς μόδας ἢ τὸ ἐπιβάλλει ἡ πολιτική ὀρθότητα, θὰ πελαγοδρομοῦμε σὲ ἀδιέξοδες διαδρομές, ἰδιαιτέρως ἐπικίνδυνες καὶ γιὰ τὰ δάση καὶ ἤκιστα ἀποτελεσματικὲς γιὰ τὴν ἐμπέδωση πνεύματος καὶ τὴν κατοχύρωση ἀσφάλειας δικαίου.